روابط عاطفي و جنسي در بين افراد با معلوليتهاي جسمي

shirin

سارا ناصر زاده
پژوهشگر ، روان درمانگر جنسي و مشاور زوجها
-----------------------------------------------------------

• روابط عاطفي و جنسي در بين افراد با معلوليتهاي جسمي
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^

قاعدتا بسته به اينکه فرد در چه سني دچار معلوليت جسمي و يا بيماري مزمن شده و اينکه اين وضعيت عملکرد کدام اعضاي بدنش را مختل کرده مشکلاتي که در روابط عاطفي و بعضا جنسي افراد پيش مياد، با هم متفاوت است.

افراد معلول نبايد صد در صد به اطرافيانشان تکيه کنند و بايد سعي کنند استقلال خودشان را هم داشته باشند. در عين حال اطرافيان بايد به نياز افراد معلول و براي داشتن فضاي خصوصي توجه داشته باشند.

شنونده اي ايميل فرستادند و همين موضوع را اينطور ذکر کرده اند: من و همسرم ?? سال است که ازدواج کرده ايم و از زندگي مان هم بسيار راضي هستيم. حدود ? سال پيش تصادف بسيار شديدي داشتيم که منجر به قطع نخاع من و از کار افتادن دست راست همسرم شد. يعني دستش از آرنج به پايين حرکت ندارد. به مدت دو سالي که اصلا رابطه جنسي نداشتيم تا کم کم دوباره رابطه مان را شروع کرديم. مي توانم بگويم که مشکلي در خود رابطه مان نداريم اما مشکل بزرگتري داريم و آن اينکه من نمي توانم به تنهايي روي صندلي چرخدارم بنشينم و براي بلند شدن از جايم هم بايد حتما کمک بگيرم.

با توجه به معلوليت همسرم او نمي تواند به من کمک کند بنابراين برادر بزرگم که مجرد است قبول کرده با ما زندگي کند که به ما در کارهاي روزمره کمک کند. با وجود اينکه از او خيلي ممنون هستم اما شرايط خيلي سختي است چون وقتي مي خواهم با همسرم رابطه داشته باشم، برادرم بايد من را روي تخت بگذارد. اين مسئله خيلي شرم آور است چون من و زنم هر دو مي دانيم که برادرم در اتاق بغلي نشسته و ميداند که ما داريم چکار مي کنيم. اين شرايط را به حدي سخت مي کند که خانمم بعضا گريه ميکند و من هم در چند مورد حتي قادر به ايجاد نعوظ نبودم، که ميدانم بخاطر فشار رواني است که تحمل مي کنم. موقعيت خيلي سختي است چون از طرفي نمي خواهم قدرناشناسي کنم و از طرفي اصلا فرصت خلوت کردن با همسرم را ندارم.

اين مشکل خيلي شايع است که افراد معلول فضاي خصوصي که لازم دارند را غالبا ندارد. در اين مورد خاص و موارد مشابه تنها چيزي که مي شود گفت اين است که اشخاصي که از اين افراد مراقبت مي کنند بايد راهي را پيدا کنند که زماني که زوج ها فضاي خصوصي لازم دارند حضورشان را در صحنه کم رنگ کنند که زوج فضاي خصوصي کافي داشته باشند. و براي امير و شنونده هاي ديگري که در شرايط مشابه هستند صحبتي که مي شود کرد اين است که درست است که از نظر فرهنگي پذيرش اين حرف کمي سخت است اما در نظر داشته باشيد که رابطه جنسي داشتن با همسرتان يک رابطه خوشايند و مقدس است بنابراين نبايد از آن شرم داشته باشيد و در ضمن اگر رابطه تان را به شب ها واگذار کنيد که برادرتان شما را براي خواب در بستر مي گذارد و يا صبح ها که از خواب بيدار مي شويد شايد کمي از اين حس شرمتان کم بشود.

به اين مورد هم اشاره کنم که در مورد افرادي که آسيب نخاعي ديده اند، بسته به اينکه آسيب در کجاي نخاع باشد ميتواند به اشکال متفاوتي از اختلالات جنسي بروز پيدا کند. از خشکي واژن در خانمها و مشکلات نعوظ گرفته تا اينکه فرد اصلا حسي در ناحيه تناسلي اش نداشته باشد و يا کيفيت اسپرمي که مرد ميتواند توليد کند تحت شعاع اين آسيب نخاعي قرار بگيرد. براي بعضي از اين افراد برقراري ارتباط جنسي ميتواند مهلک باشد مثلا اگر آسيب نخاعي در منطقه اعصاب توراسيک 6 باشد هر گونه تحريک در اعصاب سمپاتيک (که معمولادر هنگام انزال اتفاق ميافتد) ميتواند براي فرد خطرناک باشد چون ممکن است باعث بالا رفتن ناگهاني فشارخون و در نهايت سکته مغزي در فرد شود.

بعضي از افرادي که آسيب هاي مغزي ديده اند هم ممکن است تعادل هورمونهايشان بهم بخورد که باعث کمي انرژي و يا کم شدن ميل جنسي شان بشود. بنابراين بد نيست که در مورد رابطه جنسي تان با پزشکتان صحبت کنيد. شايد توصيه کنند که تا مدتي رابطه نداشته باشيد و يا کم کم رابطه جنسي تان را از سر بگيريد و يا حتي ممکن است داروهايي را که با بيماري تان تداخل ندارند براي کمک به از سرگيري رابطه جنسي تان توصيه کنند.

براي افراد مجردي که معلوليت آنها در حرکت دست هايشان محدوديت ايجاد کرده به نوعي که حتي خوداضايي هم نمي توانند بکنند، دستگاه هايي تهيه شده که البته براي افراد مختلف بنابر نيازشان خودشان انتخاب ميکنند که ميتواند با ماساژ و يا لرزشي که بر روي ناحيه تناسلي ايجاد ميکند نياز جنسي فرد را برطرف کند. اما بعضي معلوليت ها به حدي است که فرد حتي براي انجام اين کار هم به شخص ديگري نياز دارد.

در بعضي کشور ها افرادي هستند که پول مي گيرند و بصورت حرفه اي با افراد معلول ارتباطات جنسي و يا صرفا در حد ماساژ و غيره بر قرار مي کنند که فرد صرفا تماس پوست به پوست را تجربه کند و همين کار از تنش هاي اين افراد کم مي کند.البته بايد اصول اخلاقي اين مسئله را کاملا رعايت کنند. يعني از فرد معلول سوء استفاده نشود، به او آسيبي وارد نشود، قول بر قراري ارتباط عاطفي به او داده نشود و غيره.

اينترنت در زمينه آشنا سازي افراد معلول و شکل دادن رابطه عاطفي بين آنها نقش زيادي داشته البته اين گروه ها به زبان فارسي هنوز حضورگسترده ندارند اما خواننده/شنونده برنامه درگوشي ها هستيد و دسترسي به اينترنت داريد. مي توانيد شما شروع کننده يکي از اين گروه ها باشيد. هر چيزي بهرحال بايد از يک نقطه اي شروع بشود و شما مي توانيد شروع کننده اين تشکل ها باشيد.

تا بر سر بحث اينترنت هستيم همينجا يک هشدار هم بدهم که با توجه به اينکه بدليل موقعيت جسمي تان آسيب پذير هستيد اگر خواستيد با فردي قرار ملاقات بگذاريد حتما اول در مکان هاي عمومي همديگر را ببينيد که جانب احتياط را رعايت کرده باشيد. و مثل هميشه هم تاکيد مي کنم که براي برقراري رابطه جنسي از کاندوم استفاده کنيد.

همچنين اگر عضو موسسه و يا انجمني باشيد که افرادي با شرايط مشابه به آن جا مي آيند کمک کننده است. برخي ها هم که توانايي اش را دارند يعني معلوليتشان به حدي نيست که مانع شرکت آنها در جمع هاي گسترده تر شود ممکن است بخواهند که در جمع هايي شرکت کنند که صرفا به افراد معلول تعلق ندارد و در آنجا رابطه عاطفي خوبي را شکل بدهند. به شرط اينکه همانطوري که رضا اشاره کرد جنبه ترحم در کار نباشد و رابطه شان از روي شناخت متقابل و براي اينکه احساس نزديکي فکري و عاطفي نسبت به هم دارند شکل گرفته باشد.

در نهايت بايد بگويم که انواع معلوليت ها و بيماري هاي مزمن مي توانند بر روي شکل گيري رابطه عاطفي افراد در مجموع، نگاه داري اين روابط و همچنين عملکرد و رابطه جنسي افراد تاثير بگذارند. پزشک متخصصتان و يا پزشک خانواده مي تواند شما را راهنمايي کند البته همه کي همه چيز را نمي داند و شايد خودشان هم اطلاع چنداني نداشته باشند اما شما مداومت به خرج بدهيد و از ايشان بخواهيد که اطلاعات لازم را برايتان پيدا کنند.

پس جمع آوري اطلاعات از منابع موثق مرحله اول است. در مورد خدمات موجود هم بگويم که ممکن است دقيقا چيزي نباشد که انتظارش را دارديد اما فراموش نکنيد که شايد خود شما بتوانيد آن جاي خالي را پر کنيد اينکه گروهي از افراد با مسائل و مشکلات جسمي مشترک را دور هم جمع کنيد وقت و يا هزينه زيادي نمي خواهد بخصوص اگر موسسه مربوطه به آن بيماري خاص شما را همراهي کند. در نهايت هم به ياد داشته باشيد که درست است رابطه جنسي بخش بسيار مهمي از رابطه زوج ها است اما تنها بخشي از رابطه کلي عاطفي است که زوج هابا هم دارند و اگر اين بخش رابطه تان به دليلي که خارج از کنترل شما بود کم رنگ شد روي جنبه هاي ديگر روابط عاطفي تان تاکيد کنيد تا اينکه حسرت چيزي که نيست را بخوريد.

منبع : سالنامه سلامت - محک